Ποδόσφαιρο: Φίλαθλοι ή άθλιοι;

Άλλος ένας άνθρωπος χαμένος, για την ακρίβεια δολοφονημένος, μέσα σε ένα γήπεδο, στο οποίο υποτίθεται, ότι πήγε να περάσει καλά μαζί με άλλους ανθρώπους, που είχαν την ίδια πρόθεση με αυτόν και χτυπημένος από άλλους ανθρώπους, που επίσης κατά πάσα πιθανότητα είχαν την ίδια διάθεση με το θύμα.
Το σενάριο αυτό εξωτερικά μπορεί να μοιάζει με την πραγματικότητα. Στην ουσία του όμως κρύβει μια σειρά από ενστάσεις, που δύσκολα αμφισβητούνται.
Πρώτον, η λέξη ‘’γήπεδο’’ κατά πολύ λίγο αποδίδει την ατμόσφαιρα ρωμαϊκής αρένας, που επί σειρά ετών σκοτώνει ανθρώπους στον αγωνιστικό χώρο, τις κερκίδες και την ευρύτερη περιοχή.
Δεύτερον, η λέξη ‘’άνθρωπος’’ επίσης απέχει κατά πολύ από τα αιμοδιψή αυτά πλάσματα, που κατά καιρούς για χάρη των υψηλών ιδανικών της ομάδας τους ξεπαστρεύουν όσους δεν συμφωνούν και δεν ταυτίζονται μα αυτά.
Και τώρα εγώ, που έχω αφιερώσει την ζωή μου στον αθλητισμό και τις αξίες του και καλώ τα παιδιά να ζήσουν την μαγεία του και τους γονείς να εμπιστευτούν το μεγάλωμα των παιδιών τους μέσα στις τάξεις του, τι κάνω;
Σωπαίνω;
Όχι σε καμία περίπτωση. Ίσα-ίσα που η σιωπή θα σήμαινε συνενοχή και πραγματικά δεν μπορώ ποτέ να αισθανθώ, πως με αυτούς τους υπανθρώπους πορευόμαστε στον ίδιο χώρο.
Διάβαζα πρόσφατα τις απόψεις του καθηγητή Θάνου Γκολώνη σε ένα πολύ ιδιαίτερο βιβλίο του ‘’Αθλητισμός: Ένας έρωτας αλλιώτικος’’, που πραγματικά προτείνω σε όποιον ασχολείται με τον αθλητισμό, αλλά και όχι για την ιστορικότητα με την οποία προσεγγίζει το θέμα, την ελληνικότητα του φαινομένου, που αναδεικνύει, την φωνή της αντίδρασης, που σε προβληματίζει και φυσικά για την οργάνωση στην οποία βάζει σκέψεις και απόψεις χρόνων.
Σε κάποιο σημείο λοιπόν ο συγγραφέας αμφισβητεί με έναν πολύ ιδιαίτερο και ιντριγκαδόρικο τρόπο την διανοητική δομή του ποδοσφαίρου. Του δημοφιλέστερου ίσως αθλήματος στον κόσμο, που όμως δύσκολα το λες άθλημα, αφού ο ‘’άθλος’’ δύσκολα χωράει σε ένα ουσιαστικά απλό παιχνίδι, που επιβάλλει σε όσους ασχολούνται σε αυτό να μην χρησιμοποιούν το μεγαλύτερο τμήμα του εγκεφάλου τους, αφού αυτό, το μεγάλο δηλαδή τμήμα του εγκεφάλου μας, είναι υπεύθυνο για τον πενταπλάσιο αριθμό νευρικών απολήξεων, που έχουν να κάνουν με τα χέρια μας σε σχέση με αυτό το τμήμα που ελέγχει τα πόδια μας.
Σε ένα παιχνίδι λοιπόν, που σου απαγορεύει με τους κανόνες του να χρησιμοποιείς έναν τεράστιο αριθμό νευρώνων, όπως αυτών δηλαδή που ελέγχουν, ας πούμε, μόνο την κίνηση του αντίχειρά σου και που ο αριθμός αυτός είναι κατά πολύ μεγαλύτερος από τον αντίστοιχο ανάλογο, που ελέγχει την κίνηση και των δύο ποδιών σου μαζί, σε κάνει πραγματικά να αναρωτιέσαι για την ποιότητα του σπορ, των ανθρώπων, που το υπηρετούν και φυσικά αυτών που το παρακολουθούν.
Τώρα αν σε όλο αυτό προσθέσεις και την πραγματικότητα, που θέλει τους οπαδούς των ομάδων να ντύνονται ομοιόμορφα με τα χρώματα της ομάδας τους, να χρησιμοποιούν τα ίδια συνθήματα, να είναι οργανωμένοι σε συλλόγους για δράσεις όχι ανάπτυξης του αθλήματος, αλλά υποστήριξης μόνο της ομάδας και δημιουργίας τρόμου των αντιπάλων, να εξαφανίζονται ατομικά ως προσωπικότητες μέσα στην ανωνυμία και το κρησφύγετο του όχλου, τότε καταλαβαίνεις, πως το πρόβλημα βρίσκεται κάπου αλλού.
Τονίζω, πως τις απόψεις του κ. Γκολώνη απλά τις μεταφέρω και τις χρησιμοποιώ ως ρόλο, κάτι σαν συνήγορο του διαβόλου, που με πιέζουν, με εξοργίζουν, με φέρνουν αντιμέτωπο με μια πραγματικότητα και ταυτόχρονα με προβληματίζουν, με κάνουν να σκεφτώ, με κάνουν να θέλω να βρω αιτίες και αφορμές για κάτι που με πονάει.
Τονίζω και πάλι, πως οι συγκεκριμένες απόψεις δεν αντιπροσωπεύουν την γνώμη που έχω για τον χώρο και τους ανθρώπους του ποδοσφαίρου γενικότερα, γιατί μέσα σε αυτό τον χώρο έχω συναντήσει παγκόσμια φωτεινές προσωπικότητες, έχω έρθει κοντά σε φιλανθρωπικές δράσεις για το καλό μικρών παιδιών μη προνομιούχων περιοχών με κέντρο την δύναμη της μαζικότητας και της λαοφιλίας του σπορ, έχω αισθανθεί περήφανος για εθνικές επιτυχίες, έχω περάσει καλά με φίλους, έχω εμπνευστεί για την συγγραφή του πρώτου μου παιδικού βιβλίου.
Όμως από την άλλη η λαμπρότητα, η λαοφιλία, η δύναμη, η διασκέδαση, η περηφάνια σε τι επικοινωνούν με το αίμα, που κάθε τόσο βάφει τα γήπεδα, ατιμάζοντάς τα;
Γυρίζουμε και πάλι στο γνωστό θέμα της παιδείας, εκεί δηλαδή, που ο άνθρωπος πάντα ανατρέχει και θα ανατρέχει, όταν οι ανάγκες το απαιτούν.
Γυρίζουμε στο θέμα της προβολής, των προτύπων, της εκπαίδευσης των παιδιών μας.
Προβάλουμε ό,τι γυαλίζει, όχι ό,τι λάμπει από μόνο του.
Ξοδεύουμε απίστευτα ποσά για ακριβές διοργανώσεις, τηλεοπτικά δικαιώματα, τρελές μεταγραφές, δημοσιογραφικές καλύψεις, στήσιμο ενός τρόπου ζωής, που πολύ λίγο έχει να κάνει με αθλητισμό και πολύ περισσότερο με show business.
Δημιουργούμε τις βάσεις εκείνες, που αναπτύσσουν τη μονομανία του οπαδού, το πάθος του μουτζαχεντίν, την αγριάδα του χούλιγκαν. (Ας μην ξεχνάμε, πως στην ελληνική γλώσσα η λέξη ‘’άθλος’’ και η λέξη ‘’άθλιος’’ προέρχεται από την ίδια ρίζα και άθλιος γίνεται ο άθλος, που χαρακτηρίζεται από υπερβολή οποιασδήποτε μορφής.)
Κάνουμε κάποια πράγματα και κάποια άτομα να φαίνονται περισσότερο σημαντικά από ό,τι πραγματικά είναι και ακριβώς για να είναι εύκολα χειραγωγούμενα θα πρέπει να είναι λιγότερα μορφωμένα. Αναρωτηθήκατε ποτέ, πόσοι προβεβλημένοι stars του χώρου έχουν τελειώσει πανεπιστήμιο, για να μην πως απλά το σχολείο;
Αμείβουμε καλύτερα τον αναπληρωματικό παίχτη μιας οποιαδήποτε ομάδας Γ’ εθνικής κατηγορίας σε ένα μικρό πρωτάθλημα από τον χρυσό ολυμπιονίκη ενός μη διαδεδομένου αθλήματος. Κριτήριο και πάλι το τι φαίνεται πολύ. Το τι προβάλλεται πολύ, το τι γυαλίζει πολύ, το τι αποδίδει πολύ. Τα πάντα βορά στο κέρδος. Πάντα εκεί βρίσκεται ο κόμπος και δύσκολα λύνεται.
Για χάρη αυτού του κόμπου οι ‘’Αθάνατοι’’ δεν θέλουν να αντικαταστήσουν ένα από τα πιο ιστορικά αθλήματα στο πρόγραμμα των Ολυμπιακών αγώνων, αυτό της ελληνορωμαϊκής πάλης με αυτό του πιο ακριβοπληρωμένου στον κόσμο σήμερα, αυτό του golf;
Αλλάξαμε τις ράβδους χρυσού με διαμάντια για να τιμήσουμε τον πιο γρήγορο άνθρωπο του κόσμου, τον πιο δυνατό άνθρωπο του κόσμου, τον πιο αλτικό άνθρωπο του κόσμου και μετά αναρωτιόμαστε γιατί το doping υπονομεύει τις αξίες του αθλητισμού, που μοιάζει στην εποχή μας περισσότερο με τσίρκο. ‘’Γορίλα, γορίλα, πίσω γορίλα… Λες και την γυναίκα-γορίλα δεν την κατασκεύασε το ίδιο το σύστημα για να βάλει περισσότερους θεατές κάτω από την τέντα του και στην μεταμόρφωσή της επάνω, εκεί δηλαδή που οι θεατές φοβούνται και σπρώχνουν να βγουν έξω έρχεται ο από μηχανής Θεός να βάλει τάξη στα πράγματα, λέγοντας πως αυτό δεν ήταν τίποτα περισσότερο από μια παραίσθηση.
Χρησιμοποιούμε και ξεπουλάμε το όνειρο και την αφέλεια μικρών παιδιών και των οικογένειών τους, δημιουργώντας τηλεοπτικές δήθεν σχολές χορού, τραγουδιού, ομορφιάς και ό,τι άλλο του φανεί του Λολοστεφανή, με σκοπό το κέρδος και την προβολή και πάλι ανθρώπων του συστήματος πάνω στα ερείπια αυτών των ονείρων και αυτών των παιδιών.
Και, και, και…
Το ποδόσφαιρο δεν είναι το πρόβλημα. Ή μάλλον το ποδόσφαιρο δεν είναι το μοναδικό πρόβλημα.
Αν δεν καταφέρουμε να λύσουμε αυτά τα ζητήματα και μια σειρά από παρόμοια άλλα, που ανακαλύπτεις πηγαίνοντας σιγά-σιγά προς τα πίσω, δεν υπάρχει περίπτωση να μην βλέπουμε αιματοβαμμένα κασκώλ να ανεμίζουν πάνω από γήπεδα-τάφους.
Και φυσικά αν η πολιτεία και το επίσημο κράτος δεν θελήσει να τα βάλει με το κατεστημένο, την διαπλοκή, το σύστημα δεν υπάρχει περίπτωση ν’αλλάξει κάτι. Η Θάτσερ κάποτε απέκλεισε για πέντε ολόκληρα χρόνια από τις διεθνείς της υποχρεώσεις κάθε Αγγλική ομάδα, που δεν μπορούσε να ελέγχει τους οπαδούς της. Και ως για μαγείας μπόρεσε.
Επειδή όμως δεν υπάρχει μαγεία, θα πρέπει να υπάρξει πρόθεση, βούληση, αποφασιστικότητα, γνώση, ενδιαφέρον, τόλμη και διάθεση.
Μόνο ίσως τότε θα μπορέσουμε ν’ακαλύψουμε ξανά την απόλαυση του παιχνιδιού της αλάνας, την πραγματική δύναμη του δεσίματος της ομάδας, την ουσιαστική εκπαίδευση των παιδιών μας στις αξίες του αθλητισμού. Του αθλητισμού, που βασίζεται περισσότερο στον άθλο και την προσωπική υπέρβαση.
Του αθλητισμού, που γεννήσαμε, δημιουργήσαμε, παραδώσαμε και που δεν πρέπει να δεχτούμε να πάρουμε πίσω ως κάτι άλλο, για κάτι άλλο, από οποιονδήποτε άλλο και για οποιονδήποτε άλλο λόγο. Και ο αθλητισμός δεν μπορεί να είναι ξεκομμένος από το σχολείο, την εκπαίδευση, την μόρφωση, την παιδεία, την προσωπική εξέλιξη, τον ίδιο τον άνθρωπο.
Ο αθλητισμός είναι από τα μεγαλύτερα κοινωνικά φαινόμενα στον κόσμο. Ξεκινάει από τον άνθρωπο και απευθύνεται στον άνθρωπο.
Τον Άνθρωπο όμως.